مجموعه روایت‌ها در باب پایه های کفر

روایت اول)

امام صادق علیه السلام فرمود: ریشه های کفر سه چیز است: حرص، تکبر و حسد.
اما حرص در داستان آدم علیه السلام است زمانی که از خوردن آن درخت نهی شد و حرص او را برانگیخت که از آن بخورد.
و اما تکبر در داستان شیطان است که چون مامور به سجده آدم شد سرپیچی کرد.
و اما حسد در داستان دو پسر آدم علیه السلام(هابیل و قابیل) است زمانی که یکی دیگری را کشت.

روایت دوم)

پیغمبر صلی الله علیه و آله فرمود: پایه‌های کفر چهار چیز است: رغبت، رهبه، ناخرسندی(سخط)، غضب.

روایت سوم)

رسول خدا صلی الله علیه و آله فرمود: سرآغاز نافرمانی خدای عزّوجلّ شش چیز است: حب دنیا، حب ریاست، حب طعام، حب خوابیدن، حب استراحت، حب زنان.

روایت چهارم)

امام صادق علیه السلام فرمود: مردی ازقبیله خثم خدمت پیغمبر صلی الله علیه و آله آمد و عرض کرد: چه اعمالی را خدا بیشتر دشمن دارد؟
فرمود: شرک به خدا.

عرض کرد: سپس چه؟
فرمود: قطع رحم
عرض کرد: سپس چه؟
فرمود: امر به منکر و نهی از معروف.

روایت پنجم)

یزید صائغ گوید: به امام صادق علیه السلام عرض کردم: مردی است که مسلمان و شیعی مذهب است. اگر خبر دهد دروغ گوید و اگر وعده دهد خلف کند و اگر امین شود خیانت کند. او چه منزلتی دارد؟
فرمود: در نزدیکترین منازل کفر است ولی کافر نیست.

روایت ششم)

رسول خدا صلی الله علیه و آله فرمود: از نشانه های شقاوت خشکی چشم و قساوت قلب سخت و حریص بودن در طلب دنیا و اصرار بر گناه است.

روایت هفتم)

امام باقرعلیه السلام فرمود: رسول خدا صلی الله علیه و آله برای مردم خطبه خواند و فرمود: بدترین شما را به شما خبر ندهم؟
گفتند: چرا یا رسول الله!
فرمود: کسی که از صله و بخشش دریغ کند و بنده خود را بزند و تنها بخورد . آنها گمان کردند خدا مخلوقی را بدتر از او نیافریده است.
سپس فرمود: بدتر از این را به شما خبر خبر ندهم؟
گفتند: چرا یا رسول الله!
فرمود: کسی که به خیرش امید نیست و از شرش ایمنی نباشد آنها گمان کردند خدا مخلوقی را بدتر از او نیافریده است.
سپس فرمود: شما را خبر ندهم به بدتر از این؟
عرض کردند: چرا یا رسول الله؟
فرمود: کسی که زیاد فحش دهد و لعنت کند. چون مومنین را نزدش نام برند آنها را لعنت کند و چون آنها یادش کننند لعنتش کنند.

روایت هشتم)

رسول خدا صلی الله علیه و اله فرمود: سه صفت است که هر که داشته باشد منافق است اگرچه اهل نماز و روزه باشد و خود را مسلمان پندارند:
1-کسی که چون امانت بدو سپارند خیانت کند.
2-چون خبری دهد دروغ گوید.
3-هرگاه وعده دهد خلف کند.

خدای عزّوجلّ فرمود:«ان الله لا یحب الخائنین» و گفت:«ان لعنت الله علیه ان کان من الکاذبین» و فرمود:«و اذکر فی الکتاب اسماعیل انه کان صادق الوعد و کان رسولا نبیا».

روایت نهم)

سلمان فارسی گوید: هرگاه خدای عزّوجلّ هلاک بنده ایی را خواهد «حیا» را از او بگیرد و چون حیا را از او گرفت، او به مردم خیانت کند و مردم به او. چون چنین کرد امانت به کلی از او برکنار شود و چون امانت از او رخت بربست همواره خشن و سخت دل شود و چون خشن و سخت دل شد رشته ایمان از او بریده شود و چون رشته ایمان از او بریده شد او را جزء شیطانی ملعون نبینی.

روایت دهم)

پیغمبر صلی الله علی و آله فرمود: سه عمل مورد لعنت است نسبت به کسی که آنها را انجام دهد: 1.کسی که در سایه گاه قافله تقوط کند 2.هرکه از نوبت آب کسی جلوگیری کند 3.کسی که راه روشن و معلوم به روس مردم ببندد.

شرح: مقصود از راه روشن و معلوم آن است که مردم از آنجا بسیار عبور کرده و راه بودنش معلوم باشد و در بعض نسخ«مقربه» ضبط شده و آن به معنی راه نزدیک است و مقصود کسی است که راه نزدیک را بر مردم ببندد و آنها را مجبور کند که از راه دور عبور کنند.

روایت یازدهم)

رسول خدا صلی الله علیه و آله فرمود: پنج کس را من و هر پیغمبر مستجاب الدعوه‌ایی لعنت کرده ایم: 1.کسی که چیزی در کاب خدا زیاد کند 2.آن که سنت مرا ترک کند 3.هر که قَدَر خدا را ترک کند 4.کسی که آنچه را خدا نسبت به عترت من محترم دانسته روا شمرد 5.غنیمت جنگی را به خود اختصاص دهد و حلال داند.

.

اصول کافی، ج3

ترجمه مصطفوی

.

مجموعه روایت‌ها در باب اصرار بر گناه

روایت اول)

امام صادق علیه السلام فرمود: با اصرار بر گناه، «صغیره» نباشد و با استغفار«کبیره» نباشد.

روایت دوم)

امام باقرعلیه السلام راجع به قول خدای عزّوجلّ« و لم یصروا علی ما فعلوا و هم یعلمون» فرمود: اصرار بر گناه این است که کسی گناهی کند و از خدا آمرزش نخواهد و در فکر توبه نباشد. این است اصرار.

روایت سوم)

امام صادق علیه السلام فرمود: نه به خدا سوگند که خدا هیچ طاعتی را با اصرار بر هر گناهی که باشد نپذیرد.

.

اصول کافی، ج3

ترجمه مصطفوی

.

مجموعه روایت‌ها در باب کوچک شمردن گناه

روایت اول)

زید شحام گوید: امام صادق علیه السلام فرمود: از گناهان محقر بپرهیزید که آمرزیده نشوند.
عرض کردم: گناهان محقر چیست؟
فرمود: این است که مردی گناه کند و بگوید: خوشا حال من اگر غیر از این گناه نداشته باشم.

روایت دوم)

امام صادق علیه السلام فرمود: رسول خدا صلی الله علیه و آله در زمین بی گیاهی فرود آمد و به اصحابش فرمود: قدری هیزم بیاورید.
گفتند: یا رسول الله! در زمین بی گیاه آمده ایم در اینجا هیزم نیست.
حضرت فرمود: هرکس هر چه پیدا کرد بیاورد.
سپس آنها کم کم هیزم آوردند و در برابر آن حضرت انباشته کردند.
رسول خدا صلی الله علیه فرمود: گناهان این گونه جمع می شود.
سپس فرمود: از گناهان محقر بپرهیزید زیرا هر چیزی بازخواست کننده‌ایی دارد. بدانید که بازخواست کننده گناهان «یکتب ما قدموا و آثارهم و کل شیء احصیناه فی امام مبین».

.

اصول کافی، ج3

ترجمه مصطفوی

.

مجموعه روایات در باب گناهان کبیره

روایت اول)

 امام صادق علیه السلام درباره قول خداوند متعال « ان تجتنبوا کبائر ما تنهون عنه نکفر عنکم سیئاتکم و ندخلکم مدخلا کریما» فرمود: گناهان کبیره آنهائی هستند که خداوند متعال دوزخ را برای آنها واجب ساخته است.

روایت دوم)

محمد بن مسلم گوید: شنیدم امام صادق علیه السلام می فرمود: کبائر هفت گناه است: 1.کشتن مومن به عمد 2.متهم ساختن زن پاکدامن 3.فرار از جهاد 4.تعرب بعد از هجرت 5.خوردن مال یتیم به ناحق 6.خوردن ربا بعد از دانستن آن 7.هر چه خدا دوزخ را بر آن واجب کرده است.

شرح: تعرب بعد از هجرت در صدر اسلام نسبت به کسانی بوده که از مکه و آبادی های دیگر کفرنشین به مدینه و مرکز اسلام هجرت نموده بودند برگشتن آنها به بلاد کفر تعرب بعد ازهجرت می گفتند و به منزله ارتداد تلقی می‌شد. ولی در اعصار ائمه علیهم السلام و دوران غیبت تعرب این است که مسلمانی در بلاد کفر بوده و در آنجا اظهار اسلام و تعلم احکام، ممنوع و معذور باشد ، اقامت او در آنجا از گناهان کبیره است. به عبارتی مسلمان راضی باشد که در بلاد کفر و جایی که دست رسی به احکام اسلام ندارد توطن کند با وجود آن که رفتن به دیار اسلام برایش ممکن باشد. پس چنین شخصی با مشرک فرق ندارد. برخی از علما تعرب را تعمیم داده و حتی شامل کسی دانسته اند که مشغول تحصیل علمی شود و سپس ترک آن کند.

روایت سوم)

نعمان رازی گویدشنیدم امام صادق علیه السلام می فرمود: هر که زنا کند از ایمان خارج شود و هر که می بنوشد از ایمان خارج شود و هرکه یک روز از ماه رمضان را عمدا افطار کند از ایمان خارج شود.

روایت چهارم)

محمد بن عبده گوید: به امام صادق علیه السلام عرض کردم: زناکار در حال زنا مومن نیست؟

فرمود: نه، زمانی که روی شکم آن زن است ایمان از او سلب شود و چون برخاست برگردد و باز اگر به زنا برگشت سلب شود.

عرض کردم: اول که آهنگ برگشتن به زنا دارد(پس چرا ایمانش بر می گردد و مومن گفته می شود؟)

فرمود: چه بسیار کسان که آهنگ برگشتن دارند ولی هرگز بر نمی گردد.

روایت پنجم)

امام صادق علیه السلام راجع به قول خداوند متعال:«الذین یجتنبون کبائر الإثم و الفواحش الا اللمم» فرمود: زشتکاری ها زنا و سرقت است و گناه خرد این است که کسی آهنگ گناه کند و سپس از خدا آمرزش خواهد.

عرضکردم: میان گمراهی و کفر منزلی است؟

فرمود: دست آویزهای ایمان بسیار است.

شرح: بنا به قولی کبائر گناهانی است که مرتکبش را به دوزخ می برد و فواحش گناهانی است که حد دارد مانند زنا و شرب خمر و سرقت و لمم گناهان صغیره است مانند نگاه کردن و بوسیدن حرام. و امام سوال و جواب آخر روایت ظاهرا مقصود سائل این است که آیا هر گمراهی کافر است یا ممکن است گمراهی باشد که کافر نباشد. امام علیه السلام در مقام جواب دومی را انتخاب کرده و می فرماید: دست آوزیهای ایمان بسیار است: برخی از آنها مانند شهادتین است که اگر کسی ترک کند کافر است و بعضی واجبات و محرماتی است با درجات مختلف و ترک بعضی از واجبات و اتیان برخی از محرمات تنها موجب ظلالت می شود نه کفر و خلاصه آنکه میان ایمان کامل و کفر مطلق ضلالت است و آن درجات بسیاری دارد.

روایت ششم)

عبید بن زراره گوید: از امام صادق علیه السلام راجع به کبائر پرسیدم.

فرمود: آنها در کتاب علی علیه السلام هفت است: 1.کفر به خدا 2.آدم کشی 3.نافرمانی پدر و مادر 4. خوردن ربا بعد از دانستن 5.خوردن مال یتیم 6. فرار از جهاد 7. تعرب بعد از هجرت. عرض کردم: اینها بزرگترین گناهان است؟

فرمود: آری. عرض کردم: گناه خوردن یک درهم از مال یتیم به ناحق بزرگتر است یا ترک نماز؟ فرمود: ترک نماز عرض کردم : شما که ترک نماز را از کبائر نشمردی؟ فرمود: نخستین چیزی که به و گفتم چه بود؟

عرض کردم: کفر؟

فرمود: تارک نماز کافر است (یعنی بدون علت و عذر.)

روایت هفتم)

امام صادق علیه السلام فرمود: گناهان کبیره: نومیدی از رحمت خداست (در دنیا) و یاس از مرحمت او (در آخرت) و ایمنی از مکر خدا(یعنی از عذاب او) و قتل نفسی که خدا حرام کرده و نافرمانی پدر و مادر و خوردن مال یتیم به ناحق و خوردن ربا بعد از دانستن و تعرب بعد از هجرت و متهم ساختن زن پاکدامن و فرار از جهاد.

به امام عرض شد: بفرمائید کسی که مرتکب کبیره شده و بی توبه بمیرد از ایمان خارج است؟ و عذاب او مانند مشرکین باشد یا پایان می پذیرد؟

فرمود: اگر معتقد شود که ان گناه حلال است از اسلام بیرون رود و به عذاب سخت معذب شود ولی اگر اعتراف کند که گناه کبیره کرده و بر او حرام است و در ارتکابش عذاب می شود و حلالا نیست، عذاب می شود ولی عذابش از اولی سبک نر است و آن گاه از ایمان بیرونش می برد ولی از اسلام خارجش نمی کند.

روایت هشتم)

زبیر کناسی گوید: امام صادق علیه السلام فرمود: کسی که چون پدرش او را بخواند لعنتش کند و کسی که چون پسرش اجابت کند او را به ناحق بزند.

شرح: گویا این روایت اشاره به عقوق والدین دارد و کبیره بودن گناه شامل هر دو طرف پدر و پسر می شود.

روایت نهم)

 اسحاق بن عمار گوید: به امام صادق علیه السلام عرض کردم: در گناهان کبیره هم استثنا هست که خدا برای هر که خواهد بیامرزد؟

فرمود: آری.

روایت دهم)

امام صادق علیه السلام راجع به آیه« و من یوتی الحکمه فقد اوتی خیرا کثیرا» فرمود: مقصود معرفت امام و دوری از گناهان کبیره ای است که خدا برای آنها دوزخ را واجب فرموده است.

روایت یازدهم)

 اصبغ بن نباته گوید: مردی خدمت امیر المومنین صلوات الله علیه آمد و عرض کرد: یا امیر المومنین! برخی از مردم عقیده دارند که بنده تا ایمان دارد زنا نکند و سرقت ننماید و شراب ننوشد و ربا نخورد و خون محترم را نریزد این عقیده بر من گران آمده و از آن دلتنگ شده ام؛ زیرا چنان بنده ایی هم نماز مرا می خواند و مثل من دعا می کند. او از من زن می گیرد و من از او زن می گیرم و سپس از یکدیگر ارث می بریم با وجود این برای گناه کوچکی که بدان آلوده شده از ایمان خارج می شود؟

امیر المومنین صلوات الله علیه فرمود: راست گوئی. من هم از رسول خدا صلی الله علیه و آله شنیدم که می فرمود و دلیلش هم کتاب خداست که خدای عزّوجلّ مردم را سه طبقه آفرید و سه درجه جایگزینشان فرمود و این همان قول خدای عزّوجلّ است در قرآن:1- اصحاب میمنه 2-اصحاب مشمئه 3-سابقون.

اما آنچه درباره سابقون فرموده است که آنها پیغمبرانی هستند مرسل و غیرمرسل که خدا در آنها پنج روح قرار داده: 1.روح القدس 2.روح الایمان 3.روح القوه 4.روح الشهوه 5.روح البدن. به وسیله روح القدس بعثت آنها به پیغمبری مرسل و غیر مرسل انجام شد و نیز به وسیله آن همه چیز را دانستند و با روح ایمان خدا را عبادت کردند و چیزی را شریک او نساختند و با روح قوت با دشمن خود جنگیدند و به امر معاش خود پرداختند و با روح شهوت از طعام لذیذ و نزدیکی حلال با زنان جوان برخوردار گشتند و با روح بدن جنبیدند و راه رفتند این دست آمرزیده اند و از گناهان (ترک اولای آنها) چشم پوشی شده است.

سپس فرمود: خدای عزّوجلّ فرماید:«تلک الرسل فضلنا بعضهم علی بعض منهم من کلم الله و رفع بعضهم درجات و آتینا عیسی ابن مریم البینات و ایدناه بروح القدس». سپس درباره جماعت آنها فرمود:«و ایدهم بروح منه»یعنی با آن روح ارجمندشان داشت و بر دیگرانشان برتری داد. این دسته نیز آمرزیده اند و از گناهانشان چشم پوشی شده است.

سپس اصحاب میمنه را یاد فرموده و آنها همان مومنین حقیقی هستند که خدا در آنها چهار روح نهاده: روح ایمان، روح قوت، روح شهوت و روح بدن. بنده همواره درصدد تکمیل این ارواح است و حالاتی برایش پیش آید.

آن مرد گفت: یا امیرالمومنین! آن حالات چیست؟ فرمود: اما نخستینش چنان است که خدای عزّوجلّ فرمادید:« و منکم من یرد الی ارذل العمر لکیلا یعلم بعد علم شیئا». این کسی است که همه ارواحش کاسته شده ولی از دین خدا بیرون نرفته؛ زیرا خدای پرورش دهنده او به پست ترین دوران عمرش رسانیده است این چنین کسی وقت نمار را نفهمد و عبادت شب و روز را نتواند و نیز نتواند با مردم در صف(نماز) ایستد. این است کاهش روح ایمان و زیانی هم به صاحبش ندارد. برخی از آنها روح قوتش کاهش یابد که نتواند با دشمن بجنگد و نه طلب معاش تواند کرد. و برخی دیگر روح شهوتش کاسته شود که اگر زیباترین دختران آدم بر او بگذرد به او رغبت نکند و به سویش برنخیزد و تنها روح بدن باقی ماند که به وسیله آن بجنبد و راه رود تا ملک الموت بر سرش آید. پس این حالت خوب است؛ زیرا خدای عزّوجلّ با او چنین کرده و همچنین در دوران نیرومندی و جوانی حالاتی برایش پیش آید، قصد گناه می کند و روح قوت هم تحریکش می نماید و روح شهوت جلوه می دهد و روح بدن او را می کشاند تا به آن گناهش می رساند و چون بدان رسید ایمان از او گم شود و کناره گیرد و به سویش برنگردد تا توبه کند و چون توبه کرد خدا به او توجه فرماید و اگر گناه را تکرار کرد خدا او را به آتش دوزخ برد.

 اما اصحاب مشئمه، یهود و نصارا هستند که خدای عزّوجلّ می فرماید:«الذین آتیناهم الکتاب یعرفونه کما یعرفون ابناءهم» یعنی محمد(نبوت) و ولایت(اوصیاء) را در تورات و انجیل می شناسند چنانکه پسران خود را در خانه های خویش میشناسد«و ان فریقا منهم لیکتمون الحق و هم یعلمون» «الحق من ربک فلاتکونن من الممترین» و چون اینها آنچه را شناختند انکار کردند خدا به این بلا گرفتارشان کرد و روح ایمان را از آنها بگرفت و تنها سه روح را در پیکرشان جای داد: روح قوت و روح شهوت و روح بدن. سپس آنها را با چارپایان مربوط ساخت:«ان هم الا کالانعام» زیرا چارپا هم باروح قوت بار کشد و با روح شهوت علف خورد و با روح بدن راه رود . آنگاه سائل به امام عرض کرد: یا امیر المومنین دلم را زنده کردی به اذن خداوند.

روایت دوازدهم)

12-اسحاق بن عمار گوید: به امام صادق علیه السلام عرض کردم: در گناهان کبیره هم استثنا می باشد که خدا برای هر که خواهد بیامرزد؟ فرمود: آری.

روایت سیزدهم)

13-امام صادق علیه السلام راجع به آیه«و من یوت الحکمه فقد اوتی خیرا کثیرا» فرمود: مقصود(از حکمت) معرفت امام و دوری ار گناهان کبیره‌ای است که خدا برای آنها دوزخ را واجب فرموده است.

.

اصول کافی، ج3

ترجمه مصطفوی

.

مجموعه روایات در باب دنیا و حریص بودن

روایت اول)

امام صادق (ع) فرمود: ریش هر خطاکاری دوستی دنیا است.

حماد بن بشیر گوید: شنیدم از حضرت صادق علیه السلام که می فرمود: دو گرگ درنده و خون خوار که به گله بی شبانی برسند یکی از آن دو در جلو گله بایستد و دیگری در آخر آنها، بیشتر از دوستی دنیا و شرف برای دین مسلمان نیست.

شرح: مقصود از «دوستی شرف» در روایت همان «اعیان منشی و تکبری» است که از این ناحیه پیدا شود و مانعی در مقابل پذیرفتن حق و دعوت پیغمبران گردد.

روایت دوم)

امام صادق علیه السلام فرمود: شیطان پسر آدم را در هرچیز می چرخاند. همین که او را خسته کرد در کنار مال کمین می کند و چون بدان جا رسد گریبانش را می گیرد.

روایت سوم)

امام صادق علیه السلام فرمود که رسول خدا صلی الله علیه و آله فرموده است: هر که با تسلیت و دل جوئی خداوند تسلّی نجوید نفسش از حسرت های پی در پی بند آید و هر که چشم به دنبال آنچه در دست مردمان دیگر است اندازد، اندوهش فراوان گردد و سوز دلش درمان نپذیرد و هرکه جز در خوردن و آشامیدن یا جامه پوشیدن برای خدای عزّوجلّ در خودش نعمتی نبیند به طور تحقیق کردارش کم و کوتاه و عذابش نزدیک است.

روایت چهارم)

امام صادق علیه السلام از امام باقر علیه السلام فرمودند: شخص حریص بر دنیا مانند کرم ابریشم است که هر چه بیشتر ابریشم بر خود می پیچد راه بیرون شدنش دورتر و بسته تر می گردد تا اینکه از غم و اندوه بمیرد.

روایت پنجم)

امام صادق علیه السلام فرمود: دل های خود را با آنچه از دست رفته نبندید که افکارتان را از آمادگی برای آنچه نیامده باز دارید.

روایت ششم)

زهری گوید: از حضرت علی بن الحسین علیه السلام پرسیدند: بهترین کردارها در نزد خداوند چیست؟

فرمود: کرداری پس از شناختن خدای عزّوجلّ و شناختن پیغمبرش صلی الله علیه و آله بهتر از بغض دنیا نیست؛ زیرا که برای آن شعبه های بسیاری است و برای گناهان نیز شعبه هایی است:

پس اول چیزی که به وسیله آن نافرمانی خداوند شد«کبر» بود و آن گناه شیطان بود آن هنگام که سر باز زد و تکبر ورزید و از کافران شد.

سپس «حرص» است و آن گناه آدم و حوا علیهما السلام بود. آن هنگام که خداوند عزّوجلّ به آن دو فرمود:«کلا من حیث شئتما و لا تقربا هذه الشجره فتکونا من الظالمین» و آن دو دنبال چیزی رفتند که بدان نیزی نداشتند و این خوی در نژادشان تا روز رساخیز درآمد. به همین دلیل است که بیشتر آنچه ادمیزاد به جست و جوی آن است چیزهائی است که بدان نیاز ندارد.

سپس«حسد» است و آن گناه فرزند آدم است آن هنگام که به برادرش حسد ورزید و او را کشت.

و از این منشعب می شود: دوستی دنیا، دوستی زنان، دوستی ریاست، روستی راحتی، دوستی سخنوری و گفتار، دوستی برتری بر دیگران، دوستی ثروت. اینها هفت خصلت است که همه آنها در دوستی دنیا گرد آمده و پیمبران و دانشمندان پس از شناختن آن گفته اند: دوستی دنیا اصل هر گناهی است.

دنیا دو قسم است: دنیای بلاغ(یعنی به مقدار ضرورت زندگی یا به معنای وسیله رسیدن به آخرت) و دنیای ملعون.

روایت هفتم)

امام صادق علیه السلام فرمود: در مناجات حضرت موسی(علیه السلام) آمده است: ای موسی! دنیا خانه کیفراست. من آدم را برای خطائی که از او سر زد در آن کیفر دادم و دنیا را ملعونه قرار دادم. آنچه در آن است ملعون است مگر آنچه برای من باشد.

ای موسی! بندگان شایسته من به اندازه دانششان در دنیا زهد ورزیدند و دیگران به اندازه نادانیشان بدان رغبت کردند و کسی نیست که آن را بزرگ شمارد و چشمش در آن روش گردد  هیچ کس آن را زبون و پست نشمرد جز آن که بدان بهره مند شود.

روایت هشتم)

امام صادق علیه السلام فرمود: عیسی بن مریم به قریه ای گذشت که اهل آن و پرنده ها و جانداران یک جا مرده بودند.

فرمود: همانا اینها به خشم و عذاب هلاک شده اند و اگر به مرگ خود به تدریج مرده بودند هر آینه یکدیگر را به خاک سپرده بودند.

حواریون عرض کردند: یا روح الله! از خدا بخواه اینان را برای ما زنده کند تا به ما بگویند کردارشان چه بوده تا ما از آن دوری کنیم.

حضرت عیسی علیه السلام از پروردگار خود خواست. پس بدو ندا شد: آنان را صدا بزن.

حضرت عیسی علیه السلام شب هنگام بر تپه ای برآمد و فرمود: وای بر شما! کردار شما چه بود؟

در پاسخ عرض کرد: پرستش طاغوت، دوستی دنیا، به همراه ترس اندک(از خدا)، آرزوی دور و دراز، غفلت در سرگرمی و بازی.

حضرت عیسی علیه السلام فرمود: دوستی شما به دنیا چگونه بود؟

عرض کرد: مانند دوستی کودک به مادرش. هرگاه به ما روی می آورد شاد و خرسند می شدیم و چون از ما روی برمی گرداند گریان وغمگین می شدیم.

فرمود: پرستش شما از طاغوت چگونه بود؟

عرض کرد: گنهکاران را فرمانبری داشتیم.

فرمود: سرانجام کار شما به کجا کشید؟

عرض کرد: شبی به خوشی به سر بردیم و بامدادان در هاویه افتادیم.

فرمود: هاویه چیست؟

عرض کرد: سجین است.

فرمود: سجین چیست؟

عرض کرد: کوه هائی از آتش گداخته است که تا در روز قیامت بر ما فروزان است.

فرمود: پس چه گفتید و به شما چه گفتند؟

عرض کرد: گفتیم ما را به دنیا برگردانید تا در آن زهد ورزیم. به ما گفته شد: دروغ می گوئید.

فرمود: وای بر تو! چه شد که جز تو دیگری از این جماعت با من سخن نگفت؟

عرض کرد: یا روح الله! همه آنها به دهنه و لگام اتشین مهار شده اند و به دست فرشتگان سخت و و تند گرفتارند و من در میان آنها به سر می بردم ولی از آنها نبودم تا ان هنگام که عذاب خدا آمد مرا هم با ایشان دربرگرفت. پس من به تار مویی بر لبه دوزخ اویزانم و نمی دانم که آیا در ان به رو افتم و یا از آن رهائی یابم.

پس حضرت عیسی علیه السلام به سوی حواریین رو کرد و فرمود: ای دوستان خدا! خوردن نانی خشک با نمکی زبر و خوابیدن بر مزبله ها خیر بسیاری است در صورتی که دنیا و آخرت در عافیت باشد.

روایت نهم)

امام صادق علیه السلام فرمود: خداوند دری از دنیا بر بنده نگشاید جز اینکه به مانند آن دری از حرص بر او بگشاید.

روایت دهم)

از امام صادق علیه السلام حدیث شده که حضرت عیسی علیه السلام فرمود: ای مردم! شما برای دنیا کار می کنید در صورتی که بدون کار روزی به شما داده شود و برای آخرت کار نمی کنید در حالی که در آخرت جز در برابر کردار به شما روزی داده نشود.

وای بر شما! علمای بدکردار! مزد را بگیرید و کار را ضایع نسازید. نزدیک است که صاحب کار کارش را بپذیرد و نزدیک است کارکنان از تنگنای دنیا به تاریکی گور روند. چگونه دانشمند است کسی که در راه آخرت است و رو به دنیا دارد و آنچه به او زیان رساند محبوبتر است نزدش از آنچه به او سود رساند.

روایت یازدهم)

امام صادق علیه السلام فرمود: دورترین حالی که بنده از خدای عزوجل دارد این است که اندوهی جز برای شکم و فرج نداشته باشد.

و نیز فرمودند: هر که بامداد کند و روز را به شب رساند و بزرگترین اندوهش دنیا باشد خدای تعالی فقر و پریشانی را جلوی چشمش نهد و کارش را پریشان سازد و به جز بدانچه خداوند روزی او کرده نرسد و هرکه بامداد کند و شام کند و بزرگترین اندوهش آخرت باشد خداوند توانگری و بی نیازی در دلش نهد و کارش را منظم کند.

.

اصول کافی، ج4

ترجمه مصطفوی

.

مجموعه روایات در باب آثار گناه

روایت اول)

امام صادق علیه السلام فرمود: پدرم همواره می فرمود: چیزی بیشتر از گناه قلب را فاسد نکند. قلب مرتکب گناه می شود و بر آن اصرار می ورزد تا بالایش به پائینش می گراید.(سرنگون و وارونه میشود.)

روایت دوم)

امام صادق علیه السلام فرمود: هیچ رگی نزند و پائی به سنگ نخورد و درد سر و مرضی پیش نیاید مگر به جهت گناهی و همین است که خدا عز وجل در کتابش فرماید:"هر مصیبتی به شما رسد، برای کاری است که به دست خود کرده اید و خدا از بسیاری هم گذشت می وند.” 30/ سوره 42.
سپس امام علیه السلام فرمود: آنچه خدا از آن می گذرد از آنچه از آن مواخذه می کند بیشتر است.

شرح: برخی از مفسرین گفته اند: آیه شریفه به مصیبت‌هایی اختصاص دارد که به نحو عقوبت و مجازات در دنیا از طرف خدای تعالی به انسان می‌رسد پس مصائب و بلاهایی را که برای کودکان و دیوانگان و مردمکبی گناه پیش می‌آید شامل نیست.

امیرالمومنین علیه السلام فرمودند: تو که اعمال رسوا کننده مرتکب شده‌ای خنده دندان نما مکن و کسی که گناهانی کرده از بلای شبگیر و پیش آمد ناگهانی نباید ایمن باشد.

ابی اسامه گوید: شنیدم امام صادق علیه السلام فرمود: به خدا پناه برید از سطوتهای خدا در شب و روز.
عرض کردم: سطوتهای خدا چیست؟
فرمود: مواخذه بر گناه.

روایت سوم)

امام باقر علیه السلام فرمود: همه گناهان سخت است ولی سختترین آنها گناهانی است که بر آن گوشت و خون بروید؛ زیرا گناهکار بخشوده یا معذب گردد و جزء شخص پاک به بهشت وارد نشود.

شرح: چنین گناهکاری باید در برزخ و یا محشر عذاب کشد تا آن گوشت و خونش بریزد و تصفیه گردد و سپس وارد بهشت شود.

روایت چهارم)

رسول خدا صلی الله علیه و آله فرمود: ملعون است ملعون کسی که پرستش دینار و درهم کند. ملعون است ملعون کسی که نابینائی را کور کند.(کسی که دینی را برای خود انتخاب نکرده و سرگردان است به کفر و ضلالت کشاند.) ملعون است ملعون کسی که با چارپائی نزدیکی کند.

ابوبصیر گوید: شنیدم امام باقر علیه السلام فرمود: از گناهانی که ناچیزش انگارید بپرهیزید زیرا آنها نیز بازخواست کننده ایی دارد . شخصی از شما می‌گوید: گناه می کنم و آمرزش می‌طلبم. و خدای عزوجل می فرماید: ” سنکتب ما قدموا و آثارهم و کل شیء احصیناه فی امام مبین” و باز فرماید:” انها ان تک مثقال حبه من خردل فتکن فی صخره او فی السماوات او فی الارض یات بها الله ان الله لطیف خبیر".

روایت پنجم)

امام صادق علیه السلام فرمود: همانا گناه، بنده را از رزق و روزی محروم میدارد.

روایت ششم)

امام صادق علیه السلام فرمود: هرگاه مرد گناهی کند در دلش نقطه سیاهی برآید پس اگر توبه کند محو شود و اگر بر گناه بیفزاید آن سیاهی افزایش یابد تا بر دلش غالب شود سپس هرگز رستگار نشود.

روایت هفتم)

امام باقر علیه السلام فرمود: همانا بنده از خدا حاجتی می خواهد که اقتضا دارد زود یا دیر برآورده شود سپس آن بنده گناهی مرتکب می شود و خدای تبارک و تعالی به فرشته می فرماید: “حاجتش را روا مکن و او را از آن محروم بدار زیرا در معرض خشم من درآمد و سزاوار محرومیت من گشت.”

روایت هشتم)

ابوحمزه گوید: شنیدم امام باقر علیه السلام فرمود: هیچ سالی کم بارانتر از سال دیگر نیست ولی خدا باران را به جائی که خواهد می فرستد چون مردمی مرتکب گناهان شوند خدای عزوجل بارانی را که در آن سال برای آنها مقدر فرموده از آنها بگرداند و به سوی بیابانها و دریاها و کوهها فرستد و همانا خدا “جعل” را در سوراخش عذاب کند به وسیله نگهداشتن باران از زمینی که او در آن است، برای گناهان مردمی که در آنجا باشند در صورتی که خدا برای جعل راهی در غیر محله گنهکاران قرار داده است.
سپس امام علیه السلام فرمود: ای صاحبان بینش عبرت گیرید.

روایت نهم)

امام صادق علیه السلام فرمود: همانا شخص گناهی مرتکب می شود و بر اثر آن از نماز شب محروم می شود و تاثیر کار بد در صاحبش از تاثیر چاقو در گوشت زودتر است.

روایت دهم)

حضرت ابوالحسن علیه السلام فرمود: بر خدا سزاوار است که هر خانه ای که در آن نافرمانیش کنند خرابش کند تا خورشید بر آن بتابد و پاکش کند.

روایت یازدهم)

رسول خدا صلی الله علیه و آله فرمود: همانا بنده‌ایی گاهی برای یکی از گناهانش صد سال حبس شود و همسران خود را بیند که در نعمت بهشت می‌خرامند.

روایت دوازدهم)

امام صادق علیه السلام فرمود: پدرم علیه السلام می فرمود: خدا حکم قاطع و حتمی فرموده که نعمتی را که به بنده ایی مرحمت فرموده از او باز نگیرد مگر زمانی که بنده گناهی مرتکب شود که به سبب آن مستحق کیفر شود.

روایت سیزدهم)

امام رضا علیه السلام فرمود: هرچند بندگان گناهان تازه‌ایی را که سابقه نداشته ایجاد کنند خدا برای آنها بلاهائی را که سابقه نداشته ایجاد کند.

روایت چهاردهم)

حضرت ابوالحسن علیه السلام فرمود: خدای عزوجل یک منادی دارد که در هر روز و شب ندا کند:«مهلا مهلا ای بندگان خدا! از رفتن به سوی نافرمانی‌های خدا بایستید که اگر چارپایان چرنده و کودکان شیرخوار و پیران به رکوع رفته نبودند عذابی بر شما فرو می ریخت که نرم و کوبیده شوید.»

.

اصول کافی

ترجمه مصطفوی

.

خشم و غضب

روایت اول)

رسول خدا صلی الله علیه و آله فرمود: غضب ایمان را فاسد کند چنانکه سرکه عسل را.

روایت دوم)

میسر گوید: خدمت امام باقر علیه السلام از غضب سخن به میان آمد حضرت فرمود: همانا مرد غضب می کند و تا داخل دوزخ نشود هرگز راضی نگردد.پس هرکس بر مردمی خشمگین شد و ایستاده بود باید فوری بنشیند تا پلیدی شیطان از او دور شود و هرکس بر خویشاوندش غضب کند باید نزدیک رود و تنش را مس کند(مثلا دست به دست او کشد) زیرا خویشاوند هرگاه مس شود آرامش یابد.

روایت سوم)

امام صادق علیه السلام فرمود: غصب کلید هر شری است.

روایت چهارم)

اسحاق بن عمار گوید: شنیدم امام صادق علیه السلام می فرمود: در تورات نوشته است: ای آدمی زاد، هرگاه خشم گیری مرا به یاد آور تا تورا هنگام خشم به یاد آورم و با آنها که نابودشان می کنم نابودت نکنم و چون ستمی بر تو شد، به انتقام گیری من برای خود راضی باش زیرا انتقام گیری من برایت از انتقام گیری خودت بهتر است.

روایت پنجم)

امام صادق علیه السلام فرمود: مردی به پیغمبر صلی الله علیه و آله عرض کرد: یا رسول الله! مرا تعلیم ده.
فرمود: برو و غضب مکن
آن مرد گفت: همین مرا بس است.
به جانب قبیله خود رفت. ناگاه در میان قومش جنگی به پا شد و اسلحه پوشیده در برابر یکدیگر صف کشیدند. آن مرد هم چون چنان دید اسلحه پوشید و به صف ایستاد. آن گاه سخن پیغمبر صلی الله علیه و آله را به یاد آورد که به او فرمود: “غضب مکن".
سپس اسلحه را کنار گذاشت و نزد مردمی که دشمن قومش بودند آمد و گفت: ای مردم هر جراحت و قتل و زدن بی نشانه ایی که در افراد شما باشد به عهده من و من خون بهای آن را بهوشما می پردازم.
آن مردم گفتند هرچه چنین باشد به نفع شما و ما از شما به پرداخت این جریمه سزاوارتریم. سپس با یکدیگر صلح کردند و آن کینه از میان رفت.

روایت ششم)

امام باقر علیه السلام فرمود: این غضب شراره ایی است شیطانی که در دل آدمی زاد شعله ور می شود و چون کسی از شما خشمگین شود چشمانش سرخ شود و رگهای گردنش ورم کند و شیطان در وجودش درآید. پس هرگاه کسی از شما از این حالت خویش بترسد به زمین بچسبد زیرا وسوسه شیطان در آن هنگام از او دور شود.

روایت هفتم)

امام صادق علیه السلام فرمود: غضب دل شخص حکیم را نابود کند و فرمود: هرکس مالک غضب خود نباشد مالک عقل خود نخواهد بود.

روایت هشتم)

رسول خدا صلی الله علیه و آله فرمود: کسی که خود را از ریختن آبروی مردم نگه دارد خدا در قیامت از او بگذرد و هر که خشم خود را از مردم باز گیرد خدای تبارک و تعالی عذاب روز قیامت را از او بازگیرد.

.

اصول کافی، ج3

ترجمه مصطفوی

.

روحی که مومن با آن تائید می شود

روایت اول)

امام صادق علیه السلام فرمود: مومنی نیست جزء آنکه قلبش از درون دو گوش دارد:۱. گوشی که وسواس خنّاس در آن دمد ۲. گوشی که فرشته در آن دمد. خدا مومن را به سبب فرشته تقویت کند و همین است گفتار خدای تعالی:«نحن نویّد الروح بالطاعه لله و العمل له.»22/58

روایت دوم)

ابوخدیجه گوید: خدمت حضرت ابوالحسن علیه السلام رسیدم: به من فرمود: خدای تبارک و تعالی مومن را به وسیله روحی از جانب خود تایید کند و هر زمان که مومن نیکی کند و تقوی پیش گیرد آن روح نزد او حاضر است و هرگاه گناه کند و تجاوز نماید آن روح در آن زمان غائب شود. پس آن روح با مومن است و در زمان احسان و نیکی او از شادی به جنبش آید و هنگام بدرفتاری اش در زمین فرو رود.

بندگان خدا! نعمت های خدا را به وسیله اصلاح نفس خویش مراقبت کنید تا یقین شما بیفزاید و سودی نفیس و گران بها برید. خدا رحمت کند بنده ای را که تصمیم خیری گیرد و انجام دهد یا تصمیم شری گیرد و از آن باز ایستد.

سپس فرمود: ما(اهل بیت علیهم السلام) آن روح را به وسیله اطاعت خدا و عمل برای او تأیید می کنیم.

.

اصول کافی، ج۳

ترجمه مصطفوی

.