احساس مرگ در یک قدمی

رُبَّ مُسْتَقْبِلٍ يَوْماً لَيْسَ بِمُسْتَدْبِرِهِ،

وَ مَغْبُوطٍ فِي أَوَّلِ لَيْلِهِ قَامَتْ بَوَاكِيهِ فِي آخِرِهِ.

 چه بسيار كسانى كه در آغاز روز بودند و به شامگاه نرسيدند،

و چه بسيار كسانى كه در آغاز شب بر او حسد مى بردند

و در پايان شب عزاداران به سوگشان نشستند.

.

حکمت 380

نهج البلاغه

.

موسسه اهل البیت

ستاد احیا فرهنگ مهدویت

اقسام روزى

 اى فرزند آدم!

روزى دو گونه است؛  روزيى كه تو آن را جويى، و روزيى كه تو را مى جويد،

كه اگر به سراغش نروى به سوى تو آيد.

پس اندوه سال خود را بر اندوه امروزت منه،

كه بر طرف كردن اندوه هر روز از عمر تو را كافى است.

اگر سال آينده در شمار عمر تو باشد همانا خداى بزرگ در هر روز سهم تو را خواهد داد،

و اگر از شمار عمرت نباشد تو را با اندوه آن چه كار است.

كه هرگز جوينده اى در گرفتن سهم روزى تو بر تو پيشى نگيرد،

و چيره شونده اى بر تو چيره نگردد،

و آنچه براى تو مقدّر گشته بى كم و كاست به تو خواهد رسيد.

(سید رضى مى گويد: اين سخن امام عليه السّلام در حكمت 267 آمده، امّا چون در اينجا همان مفاهيم آشكارتر و روشن تر بيان گرديد آن را بر أساس روشى كه در آغاز كتاب تذكّر داديم آورديم.)

.

حکمت 379

نهج البلاغه

.

موسسه اهل البیت

ستاد احیا فرهنگ مهدویت

کانون تمام عیوب

الْبُخْلُ جَامِعٌ لِمَسَاوِئِ الْعُيُوبِ،

وَ هُوَ زِمَامٌ يُقَادُ بِهِ إِلَى كُلِّ سُوء.

بخل ورزيدن كانون تمام عيب ها،

و مهارى است كه انسان را به سوى هر بدى مى كشاند.

.

حکمت 378

نهج البلاغه

.

موسسه اهل البیت

ستاد احیا فرهنگ مهدویت

میزان تعادل در ترس و امید

 بر بهترين افراد اين امّت از عذاب الهى ايمن مباشيد؛

زيرا كه خداى بزرگ فرمود: «از كيفر خدا ايمن نيستند جز زيانكاران».

و بر بدترين افراد اين امّت از رحمت خدا نوميد مباشيد؛

زيرا كه خداى بزرگ فرمود: «همانا از رحمت خدا نوميد نباشند جز كافران».

.

حکمت 377

نهج البلاغه

.

موسسه اهل البیت

ستاد احیا فرهنگ مهدویت

سنگین و سبکی حق و باطل

إِنَّ الْحَقَّ ثَقِيلٌ مَرِيءٌ،

وَ إِنَّ الْبَاطِلَ خَفِيفٌ وَبِيءٌ.

 حق سنگين امّا گواراست،

و باطل، سبك امّا كشنده.

.

حکمت 376

نهج البلاغه

.

موسسه اهل البیت

ستاد احیا فرهنگ مهدویت

مراحل شكست در مبارزه امر به معروف و نهی از منکر

اوّلين مرحله از جهاد كه در آن باز مى مانيد؛

1- جهاد با دستانتان،

2- سپس جهاد با زبان،

3- و آنگاه جهاد با قلب هايتان مى باشد.

پس كسى كه با قلب، معروفى را ستايش نكند، و منكرى را انكار نكند،

قلبش واژگون گشته، بالاى آن پايين، و پايين قلب او بالا قرار خواهد گرفت.

.

حکمت 375

نهج البلاغه

.

موسسه اهل البیت

ستاد احیا فرهنگ مهدویت

ارزش انسان شناختی مراحل امر به معروف و نهى از منكر 

1- گروهى، منكر را با دست و زبان و قلب انكار مى كنند، آنان تمامى خصلت هاى نيكو را در خود گرد آورده اند.

2- گروهى ديگر، منكر را با زبان و قلب انكار كرده امّا دست به كارى نمى برند، پس چنين كسى دو خصلت از خصلت هاى نيكو را گرفته و ديگرى را تباه كرده است.

3- و بعضى منكر را تنها با قلب انكار كرده، و با دست و زبان خويش اقدامى ندارند، پس دو خصلت را كه شريف تر است تباه ساخته اند و يك خصلت را به دست آورده اند.

4- و بعضى ديگر منكر را با زبان و قل و دست رها ساخته اند كه چنين كسى از آنان، مرده اى ميان زندگان است.

و تمام كارهاى نيكو و جهاد در راه خدا، برابر امر به معروف و نهى از منكر، چونان قطره اى بر درياى موّاج و پهناور است،

و همانا امر به معروف و نهى از منكر، نه اجلى را نزديك مى كنند، و نه از مقدار روزى مى كاهند،

و از همه اينها برتر، سخن حق در پيش روى حاكمى ستمكار است.

.

حکمت 374

نهج البلاغه

.

موسسه اهل البیت

ستاد احیا فرهنگ مهدویت

مراحل امر به معروف و نهى از منكر

(ابن جرير طبرى در تاريخ خود از عبد الرحمن بن ابى ليلى فقيه نقل كرد، كه براى مبارزه با حجّاج به كمك ابن اشعث برخاست، براى تشويق مردم گفت:

« من از على عليه السّلام «كه خداوند درجاتش را در ميان صالحان بالا برد، و ثواب شهيدان و صدّيقان به او عطا فرمايد» در حالى كه با شاميان رو برو شديم شنيدم كه فرمود:

اى مؤمنان!

1- هر كس تجاوزى را بنگرد، و شاهد دعوت به منكرى باشد، و در دل آن را انكار كند خود را از آلودگى سالم داشته است.

2- و هر كس با زبان آن را انكار كند پاداش آن داده خواهد شد، و از اوّلى برتر است.

3- و آن كس كه با شمشير به انكار بر خيزد تا كلام خدا بلند و گفتار ستمگران پست گردد، او را رستگارى را يافته و نور يقين در دلش تابيده.

.

حکمت 373

نهج البلاغه

.

موسسه اهل البیت

ستاد احیا فرهنگ مهدویت

عوامل استحكام دين و دنيا 

 امام به جابر بن عبد اللَّه انصارى فرمود: 

اى جابر استوارى دين و دنيا به چهار چيز است:

1- عالمى كه به علم خود عمل كند،

2- جاهلى كه از آموختن سرباز نزند،

3- بخشنده اى كه در بخشش بخل نورزد،

4- فقيرى كه آخرت خود را به دنيا نفروشد.

پس هر گاه عالم علم خود را تباه كند، نادان به آموختن روى نياورد،

هر گاه بى نياز در بخشش بخل ورزد، تهيدست آخرت خويش را به دنيا فروشد.

اى جابر! كسى كه نعمت هاى فراوان خدا به او روى كرد، نيازهاى فراوان مردم نيز به او روى آورد،

پس اگر صاحب نعمتى حقوق واجب الهى را بپردازد،

خداوند نعمت ها را بر او جاودانه سازد،

و آن كس كه حقوق واجب الهى در نعمت ها را نپردازد،

خداوند، آن را به زوال و نابودى كشاند.

.

حکمت 372

نهج البلاغه

.

موسسه اهل البیت

ستاد احیا فرهنگ مهدویت

حکمت فضایل اخلاقی

هيچ شرافتى برتر از اسلام،

و هيچ عزّتى گرامى تر از تقوا،

و هيچ سنگرى نيكوتر از پارسايى،

و هيچ شفاعت كننده اى كار سازتر از توبه،

و هيچ گنجى بى نياز كننده تر از قناعت،

و هيچ مالى در فقر زدايى، از بين برنده تر از رضايت دادن به روزى نيست.

و كسى كه به اندازه كفايت زندگى از دنيا بردارد به آسايش دست يابد، و آسوده خاطر گردد،

در حالى كه دنيا پرستى كليد دشوارى، و مركب رنج و گرفتارى است.

و حرص ورزى و خود بزرگ بينى و حسادت، عامل بى پروايى در گناهان است و بدى، جامع تمام عيب ها است.

.

حکمت 371

نهج االبلاغه

.

موسسه اهل البیت

ستاد احیا فرهنگ مهدویت