آفت دوستى

إِذَا احْتَشَمَ الْمُؤْمِنُ أَخَاهُ،

فَقَدْ فَارَقَهُ.

وقتى مؤمن برادرش را به خشم آورد،

به يقين از او جدا شده است.

سید رضى مى گويد: (حشمه و احشمه، يعنى او را به خشم آورد، برخى گفته اند، يعنى او را شرمنده ساخت و «احتشم» به معناى فراهم آوردن چنين حالتى است كه زمينه جدائى را پديد مى آورد).

.

حکمت 480

نهج البلاغه

.

موسسه اهل البیت

ستاد احیا فرهنگ مهدویت

بدترین دوست

شَرُّ الْإِخْوَانِ مَنْ تُكُلِّفَ لَهُ.

بدترين دوست آن كه براى او به رنج و زحمت افتى.

سید رضى گويد: (تكلّف و تكليف با مشكلات و به زحمت افتادن است، پس دوستى كه انسان را دچار مشكلات مى كند مايه شر است پس او از بدترين دوستان بشمار مى آيد).

.

حکمت 479

نهج البلاغه

.

موسسه اهل البیت

ستاد احیا فرهنگ مهدویت

 مسئولیت علما در تعلیم علم
 

مَا أَخَذَ اللَّهُ عَلَى أَهْلِ الْجَهْلِ أَنْ يَتَعَلَّمُوا،

حَتَّى أَخَذَ عَلَى أَهْلِ الْعِلْمِ أَنْ يُعَلِّمُوا.

خدا از مردم نادان عهد نگرفت كه بياموزند،

تا آن كه از دانايان عهد گرفت كه آموزش دهند.

.

حکمت 478

نهج البلاغه

.

موسسه اهل البیت

ستاد احیا فرهنگ مهدویت

بزرگترین گناه

أَشَدُّ الذُّنُوبِ،

مَا اسْتَخَفَّ بِهَا صَاحِبُهُ.

 سخت ترين گناهان،

گناهى است كه گناهكار آن را سبك شمارد.

.

حکمت 477

نهج البلاغه

.

موسسه اهل البیت

ستاد احیا فرهنگ مهدویت

خصوصیات حاکم مورد تائید

(چون زياد بن ابيه را به جاى عبد اللَّه بن عباس، به فارس و شهرهاى پيرامون آن حكومت داد، او را در دستورالعمل طولانى از گرفتن ماليات تا به هنگام نهى فرمود):

اسْتَعْمِلِ الْعَدْلَ،

وَ احْذَرِ الْعَسْفَ وَ الْحَيْفَ؛

فَإِنَّ الْعَسْفَ يَعُودُ بِالْجَلَاءِ،

وَ الْحَيْفَ يَدْعُو إِلَى السَّيْف.

عدالت را بگستران،

و از ستمكارى پرهيز كن،

كه ستم رعيّت را به آوارگى كشاند،

و بيدادگرى به مبارزه و شمشير مى انجامد.

.

حکمت 476

نهج البلاغه

.

موسسه اهل البیت

ستاد احیا فرهنگ مهدویت

مالی که پایان نمی پذیرد

الْقَنَاعَةُ مَالٌ لَا يَنْفَدُ.

 قناعت مالى است كه پايان نمى پذيرد.

«سید رضى گويد: برخى اين حكمت را از رسول خدا صلّى اللّه عليه و آله و سلّم نقل كرده اند».

.

حکمت 475

نهج البلاغه

.

موسسه اهل البیت

ستاد احیا فرهنگ مهدویت

ارزش عفّت و پاكدامنى 

پاداش مجاهد شهيد در راه خدا، بزرگ تر از پاداش عفيف پاكدامنى نيست كه قدرت بر گناه دارد و آلوده نمى گردد.

همانا عفيف پاكدامن، فرشته اى از فرشته هاست.

.

حکمت ۴۷۴

نهج البلاغه

.

موسسه اهل البیت

ستاد احیا فرهنگ مهدویت

ناپسندی زینت کردن به هنگام مصیبت

به امام گفتند: چه مى شد موى خود را رنگ مى كردى؟

فرمود: رنگ كردن مو، آرايش است، امّا ما، در عزاى پيامبر صلّى اللّه عليه و آله و سلّم به سر مى بريم.

.

حکمت 473

نهج البلاغه

.

موسسه اهل البیت

ستاد احیا فرهنگ مهدویت

 دعاى باران 

اللَّهُمَّ اسْقِنَا ذُلُلَ السَّحَابِ، دُونَ صِعَابِهَا.

در دعا به هنگام طلب باران فرمود:

خدايا ما را با ابرهاى رام سيراب كن، نه ابرهاى سركش.

(سید رضى گويد: اين كلمات از فصيح ترين و شگفتى آورترين كلمات اديبانه است كه ابرهاى سركش همراه با رعد و برق را به شتران چموش تشبيه كرد كه بار از پشت مى افكنند و سوارى نمى دهند، و ابرهاى رام را به شتران رام تشبيه كرد كه به راحتى شير داده، و سوارى مى دهند).

.

حکمت 472

نهج البلاغه

.

موسسه اهل البیت

ستاد احیا فرهنگ مهدویت

شناخت جايگاه سخن و سكوت

لَا خَيْرَ فِي الصَّمْتِ عَنِ الْحُكْمِ،

كَمَا أَنَّهُ لَا خَيْرَ فِي الْقَوْلِ بِالْجَهْل.

در آنجا كه بايد سخن گفت، خاموشى سودى ندارد،

و آنجا كه بايد خاموش ماند، سخن گفتن خيرى نخواهد داشت.

.

حکمت 471

نهج البلاغه

.

موسسه اهل البیت

ستاد احیا فرهنگ مهدویت

حقیقت توحيد و عدل

التَّوْحِيدُ أَلَّا تَتَوَهَّمَهُ،

وَ الْعَدْلُ أَلَّا تَتَّهِمَه.

توحيد آن است كه خدا را در وهم نيارى،

و عدل آن است كه او را متّهم نسازى.

.

حکمت 470

نهج البلاغه

.

موسسه اهل البیت

ستاد احیا فرهنگ مهدویت

هلاک شدگان امام علی

دو كس نسبت به من هلاك مى گردند؛

1- دوستى كه زياده روى كند،

2- و دروغ پردازى كه به راستى سخن نگويد.

سید رضی گوید: اين كلام مانند سخن ديگرى است كه فرمود: دو تن نسبت به من هلاك گردند: دوستى كه از حد گذراند، و دشمنى كه بيهوده سخن گويد.

.

حکمت 469

نهج البلاغه

.

موسسه اهل البیت

ستاد احیا فرهنگ مهدویت

آینده تلخ اقتصادی

 
مردم را روزگارى دشوار در پيش است

كه توانگر اموال خود را سخت نگهدارد،

در صورتى كه به بخل ورزى فرمان داده نشد.

خداى سبحان فرمود: «بخشش ميان خود را فراموش نكنيد».

بدان در آن روزگار، بلند مقام، و نيكان خوار گردند،

و با درماندگان به ناچارى خريد و فروش مى كنند

در حالى كه رسول خدا صلّى اللّه عليه و آله و سلّم از معامله با درماندگان نهى فرموده.

.

حکمت 468

نهج البلاغه

.

موسسه اهل البیت

ستاد احیا فرهنگ مهدویت

رابطه دین و رهبر

 بر آنان فرمانروايى حاكم شد،

كه كارها را به پا داشت،

و استقامت ورزيد،

تا دين استوار شد.

.

حکمت 467

نهج البلاغه

.

موسسه اهل البیت

ستاد احیا فرهنگ مهدویت

جایگاه چشم

 الْعَيْنُ وِكَاءُ السَّهِ.

 چشم، بند ظرف حوادث است.

سید رضى گويد: «اين كلام امام عليه السّلام از استعاره هاى شگفت است، كه نشستنگاه را به مشك، و چشم را به سربند آن تشبيه كرد، و آنگاه كه بند گشوده شود آنچه در مشك است بيرون ريزد. مشهور است كه اين سخن از پيامبر صلّى اللّه عليه و آله و سلّم است، ولى عدّه اى آن را از امير المؤمنين عليه السّلام نقل كرده اند، اين حكمت را «مبرّد» در كتاب «مقتضب» در باب لفظ به حروف آورده، و ما آن را در كتاب خود كه «مجازات آثار نبوى» نام دارد آورده ايم.

.

حکمت 466

نهج البلاغه

.

موسسه اهل البیت

ستاد احیا فرهنگ مهدویت

در مدح انصار

هُمْ وَ اللَّهِ رَبَّوُا الْإِسْلَامَ كَمَا يُرَبَّى الْفِلْوُ،

مَعَ غَنَائِهِمْ بِأَيْدِيهِمُ السِّبَاطِ وَ أَلْسِنَتِهِمُ السِّلَاطِ.

به خدا سوگند!

آنها اسلام را پروراندند، چونان مادرى كه فرزندش را بپروراند،

با توانگرى، با دست هاى بخشنده، و زبانهاى برنده و گويا.

.

حکمت 465

نهج البلاغه

.

موسسه اهل البیت

ستاد احیا فرهنگ مهدویت

پیش بینی وضعیت بنی امیه

 إِنَّ لِبَنِي أُمَيَّةَ مِرْوَداً يَجْرُونَ فِيهِ،

وَ لَوْ قَدِ اخْتَلَفُوا فِيمَا بَيْنَهُمْ،

ثُمَّ كَادَتْهُمُ الضِّبَاعُ لَغَلَبَتْهُمْ.

 بنى اميّه را مهلتى است كه در آن مى تازند،

پس آنگاه كه ميانشان اختلاف افتد كفتارها بر آنان دهان گشايند

و بر آنان پيروز شوند.

سید رضی مى گويد: «مرود» بر وزن «منبر» از مادّه «ارواد» به معناى مهلت است و اين از فصيح ترين و زيباترين كلام است، گوئى امام عليه السّلام مهلت كوتاه بنى اميّه در حكومت را به ميدان مسابقه تشبيه كرده كه مسابقه دهندگان به ترتيب در يك مسير مشخّص به سوى يك هدف به پيش مى روند و آنگاه كه به هدف رسيدند نظم آنها درهم شكسته مى شود.

.

حکمت 464

نهج البلاغه

.

موسسه اهل البیت

ستاد احیا فرهنگ مهدویت

 حقیقت دنیا

الدُّنْيَا خُلِقَتْ لِغَيْرِهَا،

وَ لَمْ تُخْلَقْ لِنَفْسِهَا.

 دنيا براى رسيدن به آخرت آفريده شد،

نه براى رسيدن به خود.

.

حکمت 463

نهج البلاغه

.

موسسه اهل البیت

ستاد احیا فرهنگ مهدویت

فریب در ستایش و تمجید

رُبَّ مَفْتُونٍ بِحُسْنِ الْقَوْلِ فِيه.

 چه بسا كسانى كه با ستايش ديگران فريب خوردند.

.

حکمت 462

نهج البلاغه

.

موسسه اهل البیت

ستاد احیا فرهنگ مهدویت

غیبت نتیجه ناتوانی

الْغِيبَةُ جُهْدُ الْعَاجِزِ.

غيبت كردن تلاش ناتوان است.

.

حکمت 461

نهج البلاغه

.

موسسه اهل البیت

ستاد احیا فرهنگ مهدویت