مجموعه روایات درباه باب تواضع

روایت اول)

امام صادق علیه السلام فرمود: نجاشی دنبال جعفر بن ابی طالب و اصحابش فرستاد . آنها وارد شدند. نجاشی در اتاقی روی خاک نشسته و جامه های کهنه پوشیده بود . جعفر گوید: چون او را بدانحال دیدیم  از او بترسیدیم (که مبادا دیوانه شده باشد).

….

جعفر گفت: پادشاها! چرا روی خاک نشسته و جامه های کهنه پوشیده ئی؟

گفت: ای جعفر! ما در آنچه خدا بر عیسی علیه السلام نازل کرده این دستور را می بینیم که «حق خدا بر بندگانش این است که چون نعمتی به آنها روی آورد برای خدا تواضع کنند» و چون خدای عزّوجلّ به وسیله محمد صلی اله علیه و آله نعمتی به من داد من این تواضع را برای خدا کردم.

چون این گزارش به پیغمبر صلی الله علیه و آله رسید به اصحابش فرمود: همانا صدقه به صاحبش افزونی بخشد پس صدقه دهید.

و همانا تواضع موجب زیادی رفعت صاحبش شود پس تواضع کنید تا خدا شما را رفعت دهد.

 همانا گذشت، عزت صاحبش را زیاد کند پس درگذرید تا خدا عزیزتان کند.

روایت دوم)

 امام صادق علیه السلام فرمود: همانا دو فرشته در آسمان بر بندگان گماشته شده اند که هرکس برای خدا تواضع کند او را بالا برند و هرکه تکبر کند پستش کنند.

روایت سوم)

امام باقر علیه السلام می فرمود: فرشته ای خدمت رسول خدا صلی الله علیه و آله آمد و عرضکرد: خدای عزّوجلّ تو را مخیر ساخته که بنده و رسول متواضع باشی یا پادشاه و رسول.

پیغمبر به جبرئیل نگریست. او با دست اشاره کرد که تواضع پیش گیر.

پس پیغمبر صلی الله علیه و آله فرمود: بنده، متواضع و رسول را انتخاب کردم.

فرستاده گفت: با این انتخابت از مقامی که نزد پروردگارت داری چیزی کاسته نشد.

امام باقر علیه السلام فرمود: کلیدهای خزانه های زمین همراه آن فرشته بود.

روایت چهارم)

امام صادق علیه السلام فرمود: از تواضع است که ؛

در نشستن به پائین مجلس راضی باشی

و به هرکه برخوری سلام کنی

مجادله را ترک کنی اگرچه حق با تو باشد

و دوست نداشته باشی که تو را به تقوی بستایند.

روایت پنجم)

امام صادق علیه السلام فرمود: خدای عزّوجلّ به موسی علیه السلام وحی فرمود : ای موسی! آیا می دانی چرا از میان همه مخلوقاتم تو را برای سخن گفتن با خود برگزیدم؟

عرض کرد: پرودگارا! برای چه بود؟

خدای تبارک و تعالی به او وحی کرد: ای موسی! من بندگانم را زیر و رو کردم. در میان آنها کسی را از فروتن تر در برابر خود ندیدم. ای موسی! تو چون نماز میگذاری چهره خویش روی خاک می نهی.

روایت ششم)

امام صادق علیه السلام فرمود: علی بن الحسین صلوات الله علیهما گذرش بر جذامیان افتاد. حضرت سوار الاغش بود و آنها صبحانه می خوردند. امام را به صبحانه دعوت کردند.

امام فرمود: اگر روزه نمی داشتم می پذیرفتم.

چون به منزلش رفت دستور داد غذایی لذیذ و خوب بسازند. سپس برایی صبحانه از آنها دعوت کرد و خود هم با آنها صبحانه خورد.

روایت هفتم)

امام صادق علیه السلام فرمود: از تواضع است که مرد در جائی نشیند که پائینتر از مقام و شرف او باشد.

روایت هشتم)

امام صادق علیه السلام مردی از اهل مدینه را دید که چیزی برای خانواده اش خریده و با خود می برد . چون آن مرد امام را دید خجالت کشید.

امام فرمود: این را خودت خریده و برای خانواده می بری؟ به خدا سوگند! اگر اهل مدینه نبودند من هم دوست داشتم برای خانواده ام چیز بخرم و خودم ببرم.

روایت نهم)

امام رضا علیه السلام فرمود: تواضع این است که به مردم دهی انچه را می خواهی به تو دهند.

و در حدیث دیگری گوید: به حضرت عرض کردم: حد تواضع که چون بنده آن را به جا آورد متواضع است چیست؟

فرمود: تواضع درجاتی دارد؛ برخی از آنها این است که انسان قدر خود را بشناسد و با دلی سالم خود را به جایگاه خویش نشاند و دوست نداشته باشد که به سوی کسی رود مگر چنانچه به سویش آیند. اگر بدی ببیند آن را به نیکی بپوشاند. فروخورنده خشم است و از مردم می گذرد خدا هم نیکوکاران را دوست دارد.

.

اصول کافی، ج3

ترجمه مصطفوی

مجموعه روایات درباره نرمی و ملاطفت

روایت اول)

امام باقر علیه السلام فرمود: برای هر چیزی قفلی است(که به وسیله آن نگهدارند) و قفل ایمان نرمی و ملاطفت است.

روایت دوم)

امام صادق علیه السلام فرمود: خدای تبارک و تعالی ملایم است و ملایمت را دوست دارد. از ملایمت او نسبت به بندگانش؛ بیرون ساختن کینه ها و مخالفت هوسها و داهایشان است و نیز ملایمت او به بندگان این است که امری را که می خواهد مردم را از آن برکنار کند برای ملایمت با آنها، ایشان را به آن امر وامیگذارد(که طبق عادت رفتار کنند و از ابتدا بر آنها سخت نمی گیرد) تا سنگینی امر ایمان یکباره بر آنها نیفتد که ناتوان گردند. و چون اراده برکناری آن امر کند آن را به امر دیگری نسخ فرماید.(چنانچه در صدر اسلام مردم را به قبله بیت المقدس واگذاشت و چون به احکام اسلام انس و الفت پیدا کردند آنها را متوجه کعبه فرمود و بیت المقدس منسوخ گردید.)

روایت سوم)

رسول خدا صلی الله علیه و آله فرمود: نرمی میمنت دارد و خشونت نحوست.

روایت چهارم)

پیغمبر صلی الله علیه و آله فرمود: در نرمی زیادی و برکت است و هرکه از نرمی محروم شد از خیر محروم شد.

 روایت پنجم)

امام صادق علیه السلام فرمود: از هر خاندانی که نرمی دور شد خیر از آنها دور شد.

روایت ششم)

امام صادق علیه السلام فرمود: هر خانواده ئی که بهره خود را از نرمی گرفتند خدا روزی ایشان را وسعت داد و نرمی در تقدیر معیشت (اقتصاد و میانه روی در مخارج) از وسعت مال بهتر است. با میانه روی درماندگی نباشد و با ولخرجی چیزی باقی نماند. همانا  خدای عزّوجلّ نرمی کند و نرمی را دوست دارد.

روایت هفتم)

هشام بن احمد گوید: مرا با مردی از آن قوم سخن درگرفته بود. حضرت ابوالحسن علیه السلام به من فرمود: با آنها نرمی کن؛ زیرا کفر ایشان در خشم آنهاست و خیری نیست در کسی که کفرش در خشمش باشد.

روایت هشتم) 

رسول خدا صلی الله علیه و آله فرمود: خدا نرمی را دوست دارد و به آن کمک می کند پس چون مرکبهای لاغر را سوار شدید آنها را به منزلگاه مقرر خود فرد آورید (تا علوفه خورند و استراحت کنند) و اگر زمین خشک و بی آب و علفی باشد با شتاب بگذرید و اگر پر گیاه باشد آنها را فرود آورید.

روایت نهم)

رسول خدا صلب الله علیه و آله فرمود: هیچ دونفری با هم رفاقت و همدمی نکنند جزآنکه نرمی او با رفیقش بیشتر است، نزد خدای عزوجل پاداشش بزرگتر و محبوبیتش بیشتر است.

روایت دهم)

امام صادق علیه السلام فرمودند: هر که در کار خود نرمی کند هرچه از مردم خواهد بدان رسد.

.

اصول کافی، ج3

ترجمه مصطفوی