خداشناسی ( وصف قدرت پروردگار)
همه چيز برابر خدا خاشع، و همه چيز با يارى او، بر جاى مانده است.
خدا بى نياز كننده هر نيازمند،
و عزت بخش هر خوار و ذليل،
نيروى هر ناتوان،
و پناهگاه هر مصيبت زده است.
هر كس سخن گويد مى شنود،
و هر كه ساكت باشد اسرار درونش را مى داند،
روزى زندگان بر اوست
و هر كه بميرد به سوى او باز مى گردد.
خدايا!
چشم ها تو را نديده تا از تو خبر دهند،
كه پيش از توصيف كنندگان از موجودات، بوده اى.
آفرينش براى ترس از وحشت تنهايى نبود، و براى سودجويى آنها را نيافريدى.
كسى از قدرت تو نتواند بگريزد،
و هر كس را بگيرى از قدرت تو نتواند خارج گردد،
گناهكاران از عظمت تو نكاهند،
و اطاعت كنندگان بر قدرت تو نيفزايند.
آن كس كه از قضاى تو به خشم آيد نتواند فرمانت را برگرداند،
و هر كس كه به فرمان تو پشت كند از تو بى نياز نگردد.
هر سرّى نزد تو آشكار و هر پنهانى نزد تو هويداست.
تو خداى هميشه اى و بى پايان،
و تو پايان هر چيزى، كه گريزى از آن نيست.
وعده گاه همه، محضر توست،
و رهايى از تو جز به تو ممكن نيست،
و زمام هر جنبنده اى به دست تو است،
و به سوى تو بازگشت هر آفريده اى است.
پاك و منزّهى اى خدا،
چقدر بزرگ و والاست قدر و عظمت تو،
و چه بزرگ است آنچه را كه از خلقت تو مى نگرم
و چه كوچك است هر بزرگى در برابر قدرت تو.
و چه با عظمت است آنچه را كه از ملكوت تو مشاهده مى كنم،
و چه ناچيز است برابر آنچه كه بر ما نهان است از سلطنت تو،
و چه فراگير است در اين جهان نعمت هاى تو،
و چه كوچك است نعمت هاى فراوان دنيا در برابر نعمتهاى آخرت.
وصف فرشتگان
شگفت آور است آفرينش فرشتگان تو
كه گروهى از آنها را در آسمان ها سكونت دادى و از زمين بالا برده اى.
آنها از همه آفريدگان نسبت به تو آگاه ترند،
و بيشتر از همه نسبت به تو بيمناكند، و به تو نزديك ترند.
فرشتگانى كه در پشت پدران قرار نگرفته و در رحم مادران پرورش نيافته اند،
و از آبى پست خلق نشده اند، و ناراحتى و مشكلات زندگى آنان را پراكنده نساخته.
آنها با مقام و مرتبتى كه دارند،
و از ارزشى كه در نزد تو برخوردارند،
و آنگونه كه تو را دوست دارند، فراوان تو را اطاعت مى كنند كه اندك غفلتى در فرمان تو ندارند.
اگر آنچه بر آنان پوشيده است بدانند،
همه كارهاى خود را كوچك و ناچيز مى شمارند،
و بر خويش ايراد مى گيرند،
و مى دانند آنگونه كه بايد، تو را عبادت نكرده اند،
و آن چنان كه سزاوار توست فرمانبردار نبودند.
خداشناسی
خدايا ستايش تو را سزاست،
كه آفريننده و معبودى،
و بندگان را به درستى آزمايش كردى.
خانه آخرت را آفريدى
و سفره رنگارنگ نعمت ها را گستراندى،
و در آن انواع نوشيدنى، خوردنى، همسران، ميهمانداران، قصرها، نهرهاى روان، ميوه ها و كشتزاران، قراردادى.
سپس پيامبرى را فرستادى تا انسان ها را به آن خانه و نعمت ها دعوت كند.
افسوس كه مردم نه آن دعوت كننده را اجابت كردند،
و نه به آنچه تو ترغيبشان كردى رغبت نشان دادند،
و نه به آنچه تو تشويقشان كردى مشتاق شدند.
بر لاشه مردارى روى آوردند كه با خوردن آن رسوا شدند،
و در دوستى آن همداستان گرديدند.
وصف دنیا
هركس به چيزى عشق ناروا ورزد، نابينايش مى كند،
و قلبش را بيمار كرده، با چشمى بيمار مى نگرد،
و با گوشى بيمار مى شنود.
خواهش هاى نفس پرده عقلش را دريده،
دوستى دنيا دلش را ميرانده است،
شيفته بى اختيار دنيا و برده آن است
و برده كسانى است كه چيزى از دنيا در دست دارند.
دنيا به هر طرف برگردد او نيز بر مى گردد،
و هرچه هشدارش دهند از خدا نمى ترسد.
از هيچ پند دهنده اى شنوايى ندارد،
با اينكه گرفتار آمدگان دنيا را مى نگرد كه راه پس و پيش ندارند و در چنگال مرگ اسيرند.
مى بيند كه آنها بلاهايى را كه انتظار آن را نداشتند بر سرشان فرود آمد
و دنيايى را كه جاويدان مى پنداشتند از آنها جدا شده
مرگ
و آنچه بر آنان فرود آيد وصف ناشدنى است.
سختى جان كندن و حسرت از دست دادن دنيا، به دنيا پرستان هجوم آورد.
بدن ها در سختى جان كندن سست شده و رنگ باختند،
مرگ آرام آرام همه اندامشان را فرا گرفته، زبان را از سخن گفتن باز مى دارد،
و او در ميان خانواده اش افتاده با چشم خود مى بيند
و با گوش مى شنود
و با عقل درست مى انديشد كه عمرش را در پى چه كارهايى تباه كرده و روزگارش را چگونه سپرى كرده.
به ياد ثروت هايى كه جمع كرده مى افتد،
همان ثروت هايى كه در جمع آورى آنها چشم بر هم گذاشته
و از حلال و حرام و شبهه ناك گرد آورده
و اكنون گناه جمع آورى آن همه بر دوش اوست كه هنگام جدايى از آنها فرا رسيده، و براى وارثان باقى مانده است تا از آن بهرمند گردند، و روزگار خود گذرانند.
راحتى و خوشى آن براى ديگرى و كيفر آن بر دوش اوست،
و او در گرو اين اموال است كه دست خود را از پشيمانى مى گزد
به خاطر واقعيّت هايى كه هنگام مرگ مشاهده كرده است.
در اين حالت از آنچه كه در زندگى دنيا به آن علاقمند بود بى اعتنا شده آرزو مى كند، اى كاش آن كس كه در گذشته بر ثروت او رشك مى برد، اين اموال را جمع كرده بود.
اما مرگ هم چنان بر اعضاى بدن او چيره مى شود،
تا آن كه گوش او مانند زبانش از كار مى افتد،
پس در ميان خانواده اش افتاده نه مى تواند با زبان سخن بگويد و نه با گوش بشنود،
پيوسته به صورت آنان نگاه مى كند،
و حركات زبانشان را مى نگرد اما صداى كلمات آنان را نمى شنود.
سپس چنگال مرگ تمام وجودش را فرا مى گيرد،
و چشم او نيز مانند گوشش از كار مى افتد،
و روح از بدن او خارج مى شود،
و چون مردارى در بين خانواده خويش بر زمين مى ماند كه از نشستن در كنار او وحشت دارند، و از او دور مى شوند.
نه سوگواران را يارى مى كند
و نه خواننده اى را پاسخ مى دهد،
سپس او را به سوى منزلگاهش در درون زمين مى برند،
و به دست عملش مى سپارند و براى هميشه از ديدارش چشم مى پوشند.
آخرت و وصف رستاخيز و زنده شدن دوباره
تا آن زمان كه پرونده اين جهان بسته شود،
و خواست الهى فرا رسد،
و آخر آفريدگان به آغاز آن بپيوندد،
و فرمان خدا در آفرينش دوباره در رسد.
آنگاه آسمان را به حركت آورد و از هم بشكافد،
و زمين را به شدت بلرزاند،
و تكان سخت دهد، كه كوه ها از جا كنده شده و در برابر هيبت و جلال پروردگارى بر يكديگر كوبيده و متلاشى شده و با خاك يكسان گردد.
سپس هر كس را كه در زمين به خاك سپرده شده، در آورد،
و پس از فرسودگى تازه شان گرداند،
و پس از پراكنده شدن، همه را گرد آورد،
سپس براى حسابرسى و روشن شدن اعمال از هم جدا سازد.
آنها را به دو دسته تقسيم فرمايد: به گروهى نعمت ها دهد و از گروه ديگر انتقام گيرد.
اما فرمانبرداران را در جوار رحمت خود جاى دهد و در بهشت جاويدان قرار دهد،
خانه اى كه مسكن گزيدگان آن هرگز كوچ نكنند
و حالات زندگى آنان تغيير نپذيرد،
در آنجا دچار ترس و وحشت نشوند،
و بيمارى ها در آنها نفوذ نخواهد كرد،
خطراتى دامنگيرشان نمى شود،
و سفرى در پيش ندارند تا از منزلى به منزل ديگر كوچ كنند.
و امّا گنه كاران را در بدترين منزلگاه در آورد،
و دست و پاى آنها را با غل و زنجير به گردنشان در آويزد،
چنانكه سرهايشان به پاها نزديك گردد،
جامه هاى آتشين بر بدنشان پوشاند،
و در عذابى كه حرارت آتش آن بسيار شديد و بر روى آنها بسته،
و صداى شعله ها هراس انگيز است قرار دهد.
جايگاهى كه هرگز از آن خارج نگردند،
و براى اسيران آن غرامتى نپذيرند،
و زنجيرهاى آن گسسته نمى شود،
مدّتى براى عذاب آن تعيين نشده تا پايان پذيرد و نه سر آمدى تا فرا رسد.
پيامبر صلّى اللّه عليه و آله از زبان حضرت علی (دنیا و پارسایی)
پيامبر صلّى اللّه عليه و آله دنيا را كوچك شمرد
و در چشم ديگران آن را ناچيز جلوه داد.
آن را خوار مى شمرد و در نزد ديگران خوار و بى مقدار معرّفى فرمود.
و مى دانست كه خداوند براى احترام به ارزش او دنيا را از او دور ساخت
و آن را براى ناچيز بودنش به ديگران بخشيد.
پيامبر صلّى اللّه عليه و آله از جان و دل به دنيا پشت كرد،
و ياد آن را در دلش ميراند.
دوست مى داشت كه زينت هاى دنيا از چشم او دور نگهداشته شود، تا از آن لباس فاخرى تهيّه نسازد،
يا اقامت در آن را آرزو نكند،
و براى تبليغ احكامى كه قطع كننده عذرهاست تلاش كرد،
و امّت اسلامى را با هشدارهاى لازم نصيحت كرد،
و با بشارت ها مردم را به سوى بهشت فراخواند، و از آتش جهنّم پرهيز داد.
ويژگيهاى اهل بيت عليهم السّلام
ما از درخت سرسبز رسالتيم،
و از جايگاه رسالت و محل آمد و شد فرشتگان برخاستيم،
ما معدنهاى دانش و چشمه سارهاى حكمت الهى هستيم.
ياران و دوستان ما در انتظار رحمت پروردگارند
و دشمنان و كينه توزان ما در انتظار كيفر و لعنت خداوند به سر مى برند.
.
خطبه 109
نهج البلاغه
.
موسسه اهل البیت
